آبسه مقعدی چیست؟ | علائم و علت آبسه مقعدی در مردان و زنان

آبسه مقعدی یکی از مشکلات رایج و دردناکی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود ممکن است با آن مواجه شوند. این بیماری ناشی از تجمع عفونت در بافت‌های اطراف مقعد است که می‌تواند علائمی مانند تورم، درد شدید، تب و حتی خروج چرک را ایجاد کند. اگر آبسه در مقعد به موقع تشخیص داده و درمان نشود، ممکن است به عفونت‌های جدی‌تر و مشکلات بلند مدتی مانند فیستول مقعدی منجر شود. بنابراین آگاهی از نشانه‌ها و اقدام سریع برای درمان این بیماری اهمیت زیادی دارد.

در صورتی که به دنبال مرکز تخصصی برای درمان این بیماری هستید، پارما کلینیک با بهره‌گیری از جدیدترین تجهیزات پزشکی و تیم درمانی مجرب، به عنوان یکی از بهترین مراکز درمان آبسه مقعدی در کشور شناخته می‌شود. این مرکز با بیش از ۱۹ سال سابقه‌ تخصصی در درمان بیماری‌های نشیمنگاهی، آماده‌ی خدمت‌ رسانی به بیماران با ارائه‌ی بهترین روش‌های درمانی می‌باشد.

آبسه مقعدی چیست؟

آبسه مقعدی (Perianal Abscess) به تجمع چرک در بافت‌های نرم اطراف مقعد اطلاق می‌شود که در نتیجه‌ی عفونت ایجاد می‌شود. این وضعیت معمولا به صورت توده‌ای قرمز، متورم و دردناک ظاهر می‌شود و می‌تواند زندگی روزمره فرد را به شدت مختل کند. آبسه‌های مقعدی ممکن است سطحی یا عمقی باشند و بسته به میزان پیشرفت عفونت، شدت علائم متفاوت است.

در بسیاری از موارد، آبسه مقعد نتیجه‌ی انسداد غدد مقعدی کوچک است که در حالت طبیعی ترشحاتی تولید می‌کنند. زمانی که این غدد مسدود شده و باکتری‌ها در آن تجمع یابند، چرک تشکیل می‌شود. اگر این چرک تخلیه نشود، عفونت گسترش یافته و می‌تواند منجر به ایجاد عارضه‌های جدی‌تری همچون فیستول مقعدی شود.

hazipatika پورتال پزشکی معتبر مجارستانی در مورد بیماری آبسه چنین بیان می‌کند:

آبسه رکتوم یک فرآیند التهابی است که در فضای اطراف راست روده، پر از چربی و بافت همبند، به دلیل سوپر عفونت باکتریایی ایجاد می شود.

علت آبسه مقعدی

عفونت غدد مقعدی کوچک شایع‌ترین علت ایجاد آبسه در مقعد است. این غدد به طور طبیعی وظیفه مرطوب نگه داشتن کانال مقعد را دارند اما گاهی ممکن است به دلایل مختلف مسدود شوند و شرایط مناسبی برای رشد باکتری‌ها و ایجاد عفونت فراهم شود. در نتیجه، بافت‌های اطراف ملتهب شده و آبسه تشکیل می‌شود.

عوامل زمینه‌ای دیگری نیز می‌توانند فرد را مستعد ابتلا به آبسه‌های مقعدی کنند. بیماری‌هایی مانند دیابت که سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کند، بیماری‌های التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسراتیو و ضربه‌های فیزیکی به ناحیه مقعد، همگی می‌توانند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. آگاهی از این عوامل به پیشگیری و درمان موثرتر کمک می‌کند.

دلایل شایع آبسه مقعدی:

1. عفونت غدد مقعدی
2. بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو
3. ضربه یا آسیب فیزیکی به مقعد
4. ابتلا به دیابت
5. ضعف سیستم ایمنی بدن
6. در برخی موارد آسیب ناشی از رابطه مقعدی

عکس بیماری آبسه مقعدی

دیدن عکس بیماری آبسه مقعدی به بیماران کمک می‌کند تا شناخت بهتری از این وضعیت داشته باشند. در عکس عفونت مقعدی، معمولا توده‌ای متورم، قرمز رنگ و حساس به لمس مشاهده می‌شود که ممکن است همراه با ترشح چرک یا خون باشد. این تصاویر می‌توانند میزان التهاب و گسترش عفونت را نشان دهند و ضرورت مراجعه‌ی سریع به پزشک را برای بیماران روشن‌تر کنند.

نحوه تشخیص آبسه مقعدی چگونه است؟

تشخیص آبسه مقعدی در بیشتر موارد با معاینه توسط پزشک انجام می‌شود. پزشک ابتدا علائمی مانند درد، تورم، قرمزی، گرمی پوست و وجود ترشح چرکی را بررسی می‌کند و سپس با معاینه ناحیه مقعد، محل و شدت عفونت را ارزیابی می‌کند. اگر آبسه سطحی باشد، معمولا همین معاینه برای تشخیص کافی است.

در برخی بیماران، به‌ ویژه زمانی که آبسه در عمق بافت قرار داشته باشد یا احتمال وجود فیستول مقعدی مطرح باشد، ممکن است پزشک انجام تصویربرداری مانند MRI یا سونوگرافی اندو آنال را برای بررسی دقیق‌تر توصیه کند. همچنین در افرادی که تب، ضعف سیستم ایمنی یا بیماری‌هایی مانند کرون دارند، ممکن است آزمایش خون نیز برای ارزیابی شدت عفونت درخواست شود.

طبق مشاهدات و بررسی‌های ما، یکی از رایج‌ترین دلایل تاخیر در درمان، اشتباه گرفتن آبسه مقعدی با بواسیر است. هر توده دردناک و متورم اطراف مقعد، هموروئید نیست و معاینه توسط پزشک بهترین راه برای تشخیص صحیح و انتخاب درمان مناسب است.

آیا آبسه مقعدی خطرناک است؟

در صورت عدم درمان به موقع، آبسه مقعدی می‌تواند به شدت خطرناک شود. عفونت ممکن است گسترش یافته و به سایر بافت‌های بدن سرایت کند و حتی وارد جریان خون شود که در این صورت خطر سپسیس یا گند خونی وجود دارد، این یک وضعیت بسیار اورژانسی است. همچنین در موارد مزمن‌تر، چرک ممکن است راه خود را به سطح پوست باز کند و باعث ایجاد فیستول شود.

طبق تجربه درمانی چندین ساله، بیمارانی که در مراحل اولیه و قبل از گسترش عفونت برای درمان مراجعه می‌کنند، معمولا روند درمان ساده‌تر و دوره نقاهت کوتاه‌تری نسبت به افرادی دارند که مراجعه را به تاخیر می‌اندازند.

همچنین باید بدانید که فیستول مقعدی یکی از عوارض جدی آبسه‌های درمان‌ نشده است که معمولا نیاز به جراحی پیچیده‌تری دارد. بنابراین هر گونه علائم آبسه‌های مقعدی باید جدی گرفته شود و در کوتاه‌ترین زمان ممکن تحت نظر پزشک درمان شود تا از عوارض بعدی جلوگیری گردد.

تخلیه آبسه مقعدی

تخلیه آبسه مقعدی فرایندی است که طی آن پزشک با ایجاد یک برش کوچک، چرک و عفونت را خارج می‌کند. این کار باعث کاهش سریع درد، رفع فشار داخل آبسه و جلوگیری از گسترش عفونت می‌شود. بسته به عمق و اندازه آبسه، تخلیه ممکن است در کلینیک یا اتاق عمل انجام شود.

پس از تخلیه آبسه، پزشک ممکن است بسته به وضعیت زخم، مراقبت‌های موضعی مانند شست‌ و شوی ناحیه، تعویض منظم پانسمان و نشستن در لگن آب گرم (حمام سیتز) را توصیه کند. در منابع معبر علمی نیز به این موارد اشاره شده است.

کلینیک کلیولند (Cleveland): پزشک ممکن است پس از درمان، حمام سیتز (نشستن در آب گرم) را چند بار در روز توصیه کند؛ این کار به کاهش درد و تورم و تسریع روند بهبود کمک می‌کند. ^{Perianal Abscess}

در برخی بیماران نیز، در صورت وجود شرایط خاص مانند عفونت گسترده، ضعف سیستم ایمنی یا بیماری‌های زمینه‌ای، مصرف آنتی‌ بیوتیک تجویز می‌شود. رعایت دقیق مراقبت‌های پس از تخلیه و پیگیری منظم روند بهبود، نقش مهمی در کاهش خطر عود آبسه و بروز عوارضی مانند فیستول مقعدی دارد.

آبسه مقعدی در مردان

آبسه مقعدی در مردان شیوع بیشتری دارد و این مسئله به چندین عامل بستگی دارد. یکی از دلایل اصلی، تفاوت در ساختار بدنی، سبک زندگی پرتنش‌تر، رژیم غذایی ناسالم، مصرف بالاتر الکل و دخانیات و همچنین کم‌ تحرکی است که می‌تواند عملکرد سیستم ایمنی بدن را ضعیف کند و فرد را مستعد ابتلا به عفونت کند.

از طرفی مشاغلی که نیاز به نشستن‌های طولانی‌ مدت دارند (مثل رانندگان، کارمندان اداری یا افرادی که فعالیت بدنی کم دارند) نیز در مردان شیوع بیشتری دارند و این نشستن‌های طولانی می‌تواند باعث انسداد غدد مقعدی و ایجاد آبسه شود. به همین دلیل مردان باید نسبت به علائم اولیه آبسه حساس باشند و در صورت مشاهده‌ی درد، تورم یا خروج چرک سریعا برای درمان اقدام کنند.

آبسه مقعدی در زنان

آبسه مقعدی در زنان می‌تواند به علل ویژه‌ی فیزیولوژیکی و هورمونی ایجاد شود. تغییرات هورمونی دوران بارداری می‌تواند باعث شل شدن بافت‌های بدن و انسداد غدد مقعدی شود. همچنین در اثر زایمان طبیعی فشار زیادی به ناحیه‌ی پرینه وارد می‌شود که می‌تواند خطر بروز عفونت‌های مقعدی را افزایش دهد.

زنان مبتلا به بیماری‌های التهابی روده مانند کرون یا کولیت زخمی نیز در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به آبسه‌های مقعدی هستند. همچنین استفاده از لباس‌های تنگ و عدم رعایت بهداشت ناحیه‌ی تناسلی و مقعدی می‌تواند زمینه‌ساز عفونت شود.
بنابراین زنان باید مراقب بهداشت فردی، رژیم غذایی غنی از فیبر و نوشیدن آب کافی باشند تا از یبوست که عامل مهمی در ابتلا به آبسه مقعد است، جلوگیری کنند.

آبسه مقعدی در کودکان و نوزادان

آبسه مقعدی در کودکان، به ویژه در نوزادان و خردسالان، یکی از شایع‌ترین عفونت‌های ناحیه‌ی نشیمنگاهی محسوب می‌شود. این عارضه معمولا به دلیل انسداد غدد کوچک مقعدی یا در پی خراش‌های کوچک روی پوست که باعث ورود باکتری‌ها به بافت می‌شود، ایجاد می‌گردد.

نوزادانی که پوشک دارند به دلیل رطوبت مداوم، اصطکاک پوشک و تحریک پوست، بیشتر در معرض ابتلا به عفونت‌های مقعدی و آبسه هستند. همچنین کودکانی که دچار یبوست‌های مکرر یا بیماری‌های التهابی روده هستند نیز ممکن است بیشتر مستعد این بیماری باشند.

علائم آبسه مقعدی در نوزاد شامل گریه‌های بی‌ وقفه (به‌ ویژه هنگام دفع)، تب، قرمزی، تورم قابل مشاهده در اطراف مقعد و گاهی خروج چرک از ناحیه‌ی عفونی می‌شود. از آنجایی که کودکان قادر به بیان دقیق درد خود نیستند، والدین باید به تغییر رفتار کودک، بی‌قراری، امتناع از نشستن یا گریه‌های غیر معمول توجه ویژه‌ای داشته باشند.

تشخیص به موقع و درمان سریع آبسه مقعد در کودکان از اهمیت فوق‌ العاده‌ای برخوردار است. در صورت بی‌ توجهی، عفونت می‌تواند گسترش یافته یا منجر به ایجاد فیستول شود که درمان آن پیچیده‌تر خواهد بود. والدین باید با مشاهده‌ی هر گونه نشانه‌ی مشکوک، کودک خود را به پزشک متخصص اطفال یا جراح کودکان معرفی کنند. درمان معمولا شامل تخلیه‌ی اصولی آبسه و در مواردی مصرف آنتی‌ بیوتیک تحت نظر پزشک است.

نکات مهم برای پیشگیری از آبسه مقعد در کودکان:

• تعویض به موقع پوشک و خشک نگه داشتن ناحیه‌ی نشیمنگاه
• رعایت کامل بهداشت پوست کودک
• درمان سریع یبوست‌های مکرر
• مراجعه‌ی منظم به پزشک در صورت مشاهده‌ی علائم غیرعادی

عوارض آبسه مقعدی چیست؟

بیشتر افراد وقتی با آبسه مقعدی مواجه می‌شوند، تنها به درد و تورم آن فکر می‌کنند؛ اما اگر این عفونت به‌ موقع درمان نشود، ممکن است مشکلات دیگری نیز ایجاد کند که درمان آن‌ها گاهی پیچیده‌تر از خود آبسه است. البته این عوارض در همه بیماران رخ نمی‌دهد، اما هرچه مراجعه به پزشک بیشتر به تاخیر بیفتد، احتمال بروز آن‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند.

فیستول مقعدی

آبسه مقعدی می‌تواند علت فیستول مقعدی شود. اگر منشا عفونت به‌ طور کامل برطرف نشود، ممکن است یک مسیر غیر طبیعی بین کانال مقعد و پوست اطراف آن ایجاد شود. این مسیر می‌تواند باعث خروج مداوم ترشح یا چرک، تحریک پوست و عفونت‌های مکرر شود. در بیشتر موارد، فیستول به‌ طور خود به‌ خود بهبود پیدا نمی‌کند و برای درمان به بررسی و مداخله پزشک نیاز دارد.

گسترش عفونت به بافت‌های اطراف

باقی ماندن چرک داخل آبسه باعث می‌شود عفونت به‌ تدریج به بافت‌های اطراف سرایت کند. در این شرایط معمولا درد و تورم شدیدتر می‌شود و ممکن است قرمزی ناحیه، تب یا احساس کسالت نیز به علائم بیمار اضافه شود. هر چه عفونت گسترده‌تر شود، درمان آن نیز دشوارتر خواهد بود و احتمال نیاز به اقدامات درمانی بیشتر افزایش می‌یابد.

عود مجدد آبسه

حتی پس از درمان نیز احتمال بازگشت آبسه مقعدی وجود دارد. این موضوع بیشتر در افرادی دیده می‌شود که به بیماری‌هایی مانند دیابت، بیماری کرون یا اختلالات سیستم ایمنی مبتلا هستند. همچنین اگر علت زمینه‌ای عفونت برطرف نشود یا مراقبت‌های پس از درمان به‌ خوبی انجام نشود، احتمال عود بیماری بیشتر خواهد بود.

سپسیس (عفونت منتشر در بدن)

سپسیس از عوارض نادر آبسه مقعدی است، اما در صورت گسترش عفونت می‌تواند بسیار خطرناک باشد. این وضعیت بیشتر در افراد دارای ضعف سیستم ایمنی یا بیماری‌های زمینه‌ای دیده می‌شود و زمانی رخ می‌دهد که عفونت وارد جریان خون شود. تب بالا، لرز، افت فشار خون، تپش قلب، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری از علائمی هستند که نیاز به مراجعه فوری به مرکز درمانی دارند.

نکته مهم: اگر درد، تورم یا خروج چرک از ناحیه مقعد طی چند روز برطرف نشد یا با تب و لرز همراه بود، مراجعه به پزشک را به تعویق نیندازید. درمان به‌ موقع آبسه مقعدی معمولا ساده‌تر است و احتمال بروز عوارضی مانند فیستول، عود بیماری یا گسترش عفونت را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

بعضی افراد تصور می‌کنند اگر چند روز صبر کنند، درد یا تورم اطراف مقعد خود به‌ خود برطرف می‌شود. اما در مورد آبسه مقعدی، صبر کردن همیشه تصمیم درستی نیست. این بیماری یک عفونت است و اگر درمان به تعویق بیفتد، احتمال گسترش عفونت یا ایجاد فیستول افزایش پیدا می‌کند.

اگر در اطراف مقعد خود توده‌ای دردناک و متورم احساس می‌کنید یا درد به‌قدری شدید شده که نشستن یا راه رفتن برایتان دشوار است، بهتر است هرچه زودتر توسط پزشک معاینه شوید. خروج چرک، تب، لرز یا احساس ناخوشی عمومی نیز از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.

افرادی که به دیابت، بیماری کرون یا ضعف سیستم ایمنی مبتلا هستند، بهتر است حتی با علائم خفیف نیز مراجعه به پزشک را به تاخیر نیندازند؛ زیرا در این افراد، عفونت ممکن است سریع‌تر پیشرفت کند. در جدول زیر علامت‌های هشدار دهنده ذکر شده است:

نتیجه‌ گیری

آبسه مقعد یک بیماری نسبتا شایع و بسیار دردناک است که نیاز به تشخیص و درمان سریع دارد. عدم توجه به این بیماری می‌تواند منجر به عفونت‌های شدیدتر و حتی ایجاد فیستول مقعدی شود. درمان به موقع و مراقبت صحیح از زخم نقش مهمی در پیشگیری از عوارض بلندمدت این بیماری ایفا می‌کند.

پارما کلینیک با بیش از ۱۹ سال سابقه‌ی تخصصی در زمینه‌ی درمان بیماری‌های نشیمنگاهی، از جمله آبسه مقعدی، به عنوان یکی از مراکز پیشرو در این حوزه شناخته می‌شود. با بهره‌گیری از جدیدترین روش‌های درمانی و تیم مجرب پزشکی، این مرکز بهترین خدمات را برای بیماران ارائه می‌دهد. برای رزرو وقت و مشاوره رایگان با شماره 02188065954 تماس بگیرید.

سوالات متداول

آبسه مقعدی چیست؟
آبسه مقعدی یک عفونت در غدد مقعدی است که باعث تجمع چرک و التهاب می‌شود. این عفونت معمولا به‌دلیل انسداد غدد مقعدی و ورود باکتری‌ها به این ناحیه ایجاد می‌شود.

آیا آبسه مقعدی می‌تواند به فیستول تبدیل شود؟

بله. در بسیاری از موارد، اگر آبسه مقعدی به‌ موقع و به‌ طور کامل درمان نشود، ممکن است مسیری غیرطبیعی بین کانال مقعد و پوست ایجاد شود که به آن فیستول مقعدی گفته می‌شود. تشخیص و درمان سریع آبسه، خطر بروز این عارضه را کاهش می‌دهد.

آیا آبسه مقعدی مسری است؟

خیر. آبسه مقعدی یک بیماری مسری نیست و از طریق تماس معمولی به دیگران منتقل نمی‌شود. با این حال، اگر علت ایجاد آبسه برخی عفونت‌های خاص یا بیماری‌های مقاربتی باشد، ممکن است آن بیماری زمینه‌ای قابلیت انتقال داشته باشد و نیاز به بررسی توسط پزشک داشته باشد.

چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به آبسه مقعدی هستند؟

افراد مبتلا به دیابت، بیماری کرون، ضعف سیستم ایمنی، سابقه آبسه یا فیستول مقعدی و کسانی که دچار آسیب یا التهاب مکرر ناحیه مقعد می‌شوند، بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به آبسه مقعدی قرار دارند. البته این بیماری ممکن است در افراد سالم نیز رخ دهد.

آیا آبسه مقعدی همیشه با تب همراه است؟

خیر. اگرچه برخی بیماران دچار تب، لرز و احساس ناخوشی می‌شوند، اما به‌ ویژه در مراحل اولیه یا آبسه‌های کوچک، ممکن است تنها علائمی مانند درد، تورم و قرمزی اطراف مقعد وجود داشته باشد. با این حال، بروز تب می‌تواند نشانه گسترش عفونت باشد و نیاز به مراجعه سریع‌تر به پزشک دارد.